Je bent pas vijf keer geweest deze week! – Zorgen voor jezelf in de zorg voor een ander

Zorgen voor jezelf in de zorg voor een ander 

Stel: je hebt een oude tante in een verzorgingstehuis die steeds een beroep op jouw aandacht doet. Voor het minste of geringste belt ze je op en vraagt ze je om langs te komen. Dat doe jij natuurlijk, want ach, jij vindt dat je nu eenmaal tijd moet maken voor iemand die oud is en weinig contacten meer heeft. Aan de andere kant voel je ook wel dat je de laatste tijd wel erg vaak wordt opgetrommeld en zou je wat meer tijd willen voor jezelf. Je kan je niet meer heugen wanneer je voor het laatst lekker op de bank een film hebt gekeken.

Afgelopen week was het wel heel erg. Ze heeft je iedere dag van de week gebeld, en op vrijdagavond zelfs twee keer. Na een week je irritatie-emmertje flink te hebben gevuld val je over de telefoon uit naar je tante en zeg je geïrriteerd dat ze het komende weekend maar zonder jou moet doorkomen.  ’s Avonds thuis lig je te woelen in bed en voel je je schuldig. “Je moet niet zo egoïstisch zijn, je had gewoon moeten gaan. Die vrouw heeft je nodig.” En dus… sta je de volgende dag toch weer in het verzorgingstehuis.

Herkenbaar? Misschien is het in jouw geval geen tante, maar een collega, partner of vriend voor wie je steeds in de bres springt. Hoe dan ook blijf je steeds in hetzelfde cirkeltje ronddraaien. Hoe kom je daar nu uit?

Wat je allereerst te doen hebt, is je bewust worden van het primaire deel in jezelf dat wil dat jij altijd klaar staat voor je tante. Onderzoek het: wat vindt dit deel belangrijk, hoe lang is het al in jouw leven en waar is dit stuk eigenlijk bang voor? Wat probeert het te voorkomen door jou zo’n zorgende neef te laten zijn?

Door zo te graven kom je vanzelf bij een kwetsbaarheid uit. “Als ik goed voor mijn tante zorg, dan ben ik een goed mens en zien mensen mij graag.” Of: “Door goed te zorgen voor mijn tante maak ik mij nuttig en voelt het leven zinvol”. Of misschien: “Door me te richten op de zorg voor mijn tante hoef ik niet zelf te voelen dat ik zorg en aandacht nodig heb en het niet kan krijgen van mijn partner”.

Wat vanuit Voice Dialogue belangrijk is, is dat je het zorgende stuk honoreert en bedankt voor wat het voor jou doet en hoe het je kwetsbaarheid voor jou beschermt. Tegelijkertijd mag je leren ervan te separeren, om er afstand van te kunnen nemen en ernaar te kunnen kijken. Zodat je gaat ervaren dat je niet 1-op-1 samenvalt met je zorgende stuk, maar dat het slechts een sterk deel van je is. Door op deze manier aandacht te geven aan jouw zorgende stuk, voelt het zich als het ware gehoord en komt er vanzelf meer ruimte om ook ander gedrag in te zetten (en zo beter voor jezelf te zorgen).

Zo kun je bijvoorbeeld vanuit een meer autonoom stuk duidelijker gaan uitspreken wat je wel en niet kan betekenen voor je tante, wat je van haar verwacht in het contact en wat de consequenties zijn als zij zich blijft gedragen zoals ze zich gedraagt. Dat betekent niet dat je vanaf nu alleen maar keihard en onpersoonlijk moet begrenzen. De kunst is juist om beide kanten van de tegenstelling ‘zorg voor anderen versus zelfzorg’ te omarmen en je eigen kwetsbaarheid daarbij in de gaten te houden. Dus als tante belt, zeg je iets als: “Goh, je hebt echt even iemand nodig hè… ik zou graag klaar willen staan voor je, dat vind ik belangrijk. Ik ben nu echter ontzettend moe van afgelopen week en vind het ook belangrijk om zelf goed uit te rusten voor de komende week. Ik kan wel na het weekend even langskomen.” Je probeert dus zowel het belang van de ander als dat van jou te zien en te horen.

Tot slot: alles wat ik tot nu toe heb beschreven gaat uit van wat je zelf kunt doen. Alleen, je bent natuurlijk niet de enige speler in dit toneelstuk – Tante heeft net zo goed een rol. Zodra jij iets gaat veranderen in jouw gedrag, verandert automatisch de interactie met de ander. In de ideale situatie accepteert ze je grens, krijg jij meer rust en ruimte en blijft jullie relatie goed. Eitje.

Het kan natuurlijk ook anders. Als jij een meer onpersoonlijk stuk in jezelf aanspreekt om je grens aan te geven, is de kans aanwezig dat zij zal proberen om jullie weer terug in het oude patroon te trekken – of dat nu is door in een slachtofferrol te kruipen, te dreigen je uit het testament te schrappen of een heel andere tactiek toe te passen. Er is dus geen pasklare oplossing voor een lastige interactie als deze, omdat je invloed op de ander altijd indirect blijft. Wat je wel kunt doen is steeds opnieuw bewust blijven van wat de interactie met die ander in jouw eigen systeem in beweging zet en vanuit dat bewustzijn steeds de grens die jij voor jezelf hebt getrokken helder blijven aangeven.

Uiteindelijk geeft dat je de mogelijkheid – en ook de energie – om niet alleen goed voor jezelf, maar ook goed voor de ander te kunnen zorgen.  En dat is niet alleen fijn voor jou, maar ook voor je tante.

Herken je de dynamiek uit dit verhaal en wil je aan de slag om beter te leren begrenzen? Maak dan een afspraak voor een Voice Dialogue-sessie!